FİFD nədir və kreditləri müqayisə edərkən niyə vacibdir

Kredit reklamlarında ən çox nominal illik faiz görünür: “illik 28%-dən”. Lakin bu rəqəm kreditin sizə real olaraq neçəyə başa gələcəyini tam göstərmir. Bunun üçün başqa göstərici var — FİFD, yəni faktiki illik faiz dərəcəsi.

FİFD nədir

FİFD kredit üzrə bütün məcburi ödənişləri — faizləri, komissiyaları və müqavilədə nəzərdə tutulan digər xərcləri — bir illik faiz dərəcəsində ifadə edir. Başqa sözlə, bu, kreditin “həqiqi qiymətidir”.

Nominal faiz yalnız borcun qalığına hesablanan faizi göstərir. FİFD isə iki əlavə amili nəzərə alır:

• kredit verilərkən tutulan komissiyanı;
• ödənişlərin aylıq olmasını, yəni pulun il ərzində hissə-hissə qaytarılmasını.

Niyə FİFD nominal faizdən yüksək olur

Fərz edək ki, illik nominal faiz 28%-dir və heç bir komissiya yoxdur. Bu halda belə FİFD 28% deyil, təxminən 31,89% olur. Səbəb aylıq kapitallaşmadır: aylıq faiz 28 / 12 = 2,333% təşkil edir və il ərzində on iki dəfə tətbiq olunduqda illik effekt (1 + 0,02333)¹² − 1 ≈ 31,89% edir.

İkinci səbəb komissiyadır. Komissiya kredit verilərkən tutulur, yəni siz faktiki olaraq daha az pul alırsınız, amma bütün məbləğ üzrə ödəniş edirsiniz.

Nümunə: komissiyanın təsiri

Kredit: 10 000 manat, 24 ay, illik 28%, annuitet qaydası. Aylıq ödəniş 548,88 manatdır və komissiyadan asılı deyil. FİFD isə belə dəyişir:

• komissiya 0% — FİFD ≈ 31,89%;
• komissiya 1% — FİFD ≈ 33,29%;
• komissiya 2% — FİFD ≈ 34,73%;
• komissiya 3% — FİFD ≈ 36,21%.

Gördüyünüz kimi, cəmi 3% komissiya FİFD-ni təxminən 4,3 faiz bəndi artırır. Qısamüddətli kreditlərdə bu təsir daha güclü olur, çünki komissiya daha az aya bölünür. Məsələn, 3 000 manat 12 aya illik 32%-lə götürülərsə, 1% komissiya ilə FİFD ≈ 39,84%, 3% komissiya ilə isə ≈ 45,52% olur.

FİFD necə hesablanır

FİFD daxili gəlirlilik normasının (IRR) köməyi ilə hesablanır. Sadə dillə desək, elə illik dərəcə tapılır ki, bütün gələcək ödənişlərinizin bugünkü dəyəri əlinizə faktiki çatan məbləğə bərabər olsun.

1. 1Faktiki alınan məbləğ müəyyən edilir: kreditin məbləği çıxılsın komissiya.
2. 2Bütün aylıq ödənişlər sıralanır.
3. 3Elə aylıq dərəcə tapılır ki, ödənişlərin diskontlaşdırılmış cəmi alınan məbləğə bərabər olsun.
4. 4Bu aylıq dərəcə illik dərəcəyə çevrilir: (1 + aylıq dərəcə)¹² − 1.

Finex Kredit-in kalkulyatoru bu hesablamanı avtomatik aparır və FİFD-ni aylıq ödənişin yanında göstərir.

Kreditləri müqayisə edərkən

İki təklif arasında seçim edərkən nominal faizə yox, FİFD-yə baxın. Nominal faizi aşağı, komissiyası yüksək olan kredit sonda daha baha başa gələ bilər. Ən düzgün müqayisə eyni məbləğ və eyni müddət üçün FİFD-lərin müqayisəsidir.

Finex Kredit-də komissiya

Finex Kredit-in kreditlərində komissiya 1–3% təşkil edir. Məsələn, köhnə məlumatlara görə aqrokredit üçün FİFD 30–38% aralığında idi. Konkret kredit üzrə dəqiq FİFD müraciətə baxıldıqdan sonra, yekun şərtlərlə birlikdə bildirilir.

Yadda saxlayın

• FİFD kreditin real illik dəyəridir və demək olar həmişə nominal faizdən yüksəkdir.
• Komissiya aylıq ödənişi dəyişmir, amma FİFD-ni artırır.
• Müddət nə qədər qısadırsa, komissiyanın FİFD-yə təsiri bir o qədər böyükdür.
• Təklifləri eyni məbləğ və müddət üçün FİFD-yə görə müqayisə edin.

Hansı xərclər FİFD-yə daxil edilir

FİFD hesablanarkən kreditin alınması və istifadəsi ilə bağlı borcalanın ödəməli olduğu bütün məcburi ödənişlər nəzərə alınır: faizlər, kreditin verilməsinə görə komissiya və müqavilədə nəzərdə tutulmuş digər məcburi xərclər. Borcalanın öz seçimi ilə etdiyi və kreditin alınması üçün məcburi olmayan xərclər isə adətən FİFD-yə daxil edilmir.

Bu səbəbdən müqavilə imzalamazdan əvvəl bütün ödənişlərin siyahısını soruşmaq və FİFD-nin hansı xərcləri əhatə etdiyini dəqiqləşdirmək faydalıdır.

Müddətin FİFD-yə təsiri

Komissiya bir dəfə tutulur, amma onun “yükü” kreditin bütün müddətinə paylanır. Ona görə də eyni komissiya qısamüddətli kreditdə FİFD-ni daha çox artırır. Məsələn, illik 28% və 3% komissiya ilə 10 000 manatlıq kredit üçün FİFD 24 ayda təxminən 36,21%, 36 ayda isə təxminən 34,95% olur.

Tez-tez verilən suallar

FİFD aylıq ödənişi dəyişirmi? Xeyr. Aylıq ödəniş nominal faizlə hesablanır, FİFD isə kreditin ümumi dəyərini göstərir.

Niyə komissiyasız kreditdə də FİFD nominal faizdən yüksəkdir? Çünki faiz aylıq tətbiq olunur və il ərzində mürəkkəb təsir yaradır.

FİFD-ni haradan görmək olar? Kalkulyator onu aylıq ödənişin yanında göstərir, yekun FİFD isə müqavilədə qeyd olunur.

Öz krediti üçün FİFD-ni görmək istəyirsinizsə, kalkulyatorda məbləği, müddəti və faizi seçin — nəticə dərhal görünəcək.